Znani pisarze - Współczesność

1. Irit Amiel- (1931-2021)

Urodzona 1931 rok. urodziła się w żydowskiej rodzinie w Częstochowie jako Irena Librowicz. Okres okupacji hitlerowskiej udało jej się przeżyć dzięki ucieczce z getta i pomocy Polaków- jej rodzina zginęła. W 1947 roku trafiła do Palestyny, mieszka w Tel Awiwie. Debiutowała w 1994 roku. Pisze w języku hebrajskim wiersze i opowiadania, w większości osnute na tematyce związanej z holocaustem. Wydała też dwa tomiki wierszy w języku polskim. Była tłumaczką literatury polskiej i hebrajskiej.

2. Krzysztof Kamil Baczyński- (1921-1944r.)

Pochodził z Warszawskiej rodziny inteligenckiej. W 1939 roku zdał maturę. W czasie okupacji wykonywał dorywcze prace, przez rok studiował polonistykę na tajnym Uniwersytecie Warszawskim, był żołnierzem Armii Krajowej. W 1942 roku poślubił Barbarę Drapczyńską, do której kierował swoje wiersze miłosne. Zaginął w czwartym dniu powstania warszawskiego. Uważany jest za najbardziej utalentowanego poetę pokolenia wojennego. W czasie okupacji ukazały się, nakładem podziemnych oficyn, cztery tomiki jego poezji. Ogółem zostawił po sobie kilkaset wierszy.

3. Stanisław Barańczak- (1946-2014r.)

To brat pisarski Małgorzaty Musierowicz. Urodził się w Poznaniu, ukończył tam filologię polską, do 1977 roku pracował na uczelni. Usunięto go stamtąd, ponieważ angażował się w działania opozycji demokratycznej. Był jednym z założycieli Komitetu Obrony Robotników. W 1981 roku wyjechał na stałe do USA, został wykładowcą na prestiżowych uczelniach. Jego wiersze zalicza się do nurtu Nowej Fali, wskazuje się też na inspiracje poezją lingwistyczną i na nawiązania do baroku i postmodernizmu. Poeta analizował twórczość Białoszewskiego i Herbata, pisał humorystyczne recenzje, wydał zbiór zabaw poetyckich, dokonał ogromnej liczby przekładów, głównie z języka angielskiego.

4. Miron Białoszewski- (1922-1983r.)

Poeta, prozaik i dramatopisarz. Przez całe życie związany był z Warszawą. W czasie okupacji na tajnych kompletach ukończył maturę i rozpoczął studia polonistyczne. Przeżył powstanie warszawskie, o czym opowiedział w „Pamiętniku z powstania warszawskiego” (1970). Po wojnie pracował na poczcie oraz jako współpracownik redakcji czasopism dziecięcych i młodzieżowych. Jest autorem wielu tomików poetyckich, np. „Obroty rzeczy” (1956), „Rachunek zachciankowy” (1959), „Oho” (1985); a od 1970- także utworów prozatorskich, np. „Szumy, zlepy, ciągi” (1976), „Chamowo” (2009- pośmiertnie). Przez wiele lat prowadził we własnym mieszkaniu ” Teatr na Tarczyńskiej”, a później „Teatr Osobny”. Zasłynął jako twórca oryginalnego języka, pełnego neologizmów i eksperymentów językowych (poezja lingwistyczna). Tematy czerpał z najdrobniejsze epizodów życia codziennego.

5. Tadeusz Borowski- (1922-1951r.)

Urodził się w Żytomierzu, należącym wówczas do ZSRR. W 1932 roku trafił do Polski, od 1934 roku mieszkał w Warszawie. W czasie okupacji uczył się i studiował polonistykę na tajnych kompletach, wydał tomik poezji. Trafił do niemieckich obozów koncentracyjnych. W 1946 roku wrócił do kraju, zaangażował się w popieranie nowego ustroju. Zmarł w 1951 roku, prawdopodobnie śmiercią samobójczą. Znany jest przede wszystkim jako autor opowiadań obozowych.

6. Albert Camus- (1913-1960r.)

Urodził się w ubogiej rodzinie mieszkającej w Algierze (należącym wówczas do Francji). Mimo trudności zdołał ukończyć studia, pracowała jako dziennikarz, działał w grupach teatralnych. W 1940 roku przeniósł się do Paryża. Wyznawał poglądy lewicowe i przez pewien czas przyjaźnił się z Jean-Paulem Sartre`em, ale krytykował stalinizm, co narażało go na ataki francuskich intelektualistów. Zginął w wypadku samochodowym w trzy lata po otrzymaniu literackiej Nagrody Nobla.

7. Konstanty Ildefons-Gałczyński- (1905-1953r.)

Urodził się w Warszawie, studiował filozofię angielską i klasyczną, od 1923 roku publikował w pismach satyrycznych i politycznych. Okres II wojny światowej spędził w stalagu (obozie jenieckim) w Altengrabow. Po wojnie przez jakiś czas przebywał na emigracji, potem wrócił do kraju, zaakceptował nową władzę, współpracował z tygodnikami i kabaretami. Pisał krótkie absurdalne scenki, krótkie i dłuższe utwory liryczne oraz felietony.Dziesiątki wierszy Gałczyńskiego zostały wykorzystane jako teksty piosenek.

8. Witold Gombrowicz- (1904-1969r.)

Urodził się w zamożnej ziemiańskiej rodzinie w Sandomierskiem. Ukończy studia prawnicze w Warszawie, ale w zawodzie pracował krótko. Debiutował zbiorem opowiadań „Pamiętnik z okresu dojrzewania”. Sukces literacki przyniosła mu powiesz „Ferdydurke”, którą można uznać za nouveau roman, gatunek rozwijający się we Francji dopiero w latach 50- tych. W chwili wybuchu wojny znajdował się w Argentynie. Przebywał tam 14 lat pracując m.in. jako urzędnik w banku. Publikował w polskiej prasie emigracyjnej, m.in. w „Kulturze” paryskiej. Ostatnie kilka lat życia spędził w Vence na południu Francji. W latach 1958-1986 dzieła Gombrowicza nie mogły się ukazywać w Polsce, tym niemniej był jednym z pisarzy, którzy najsilniej oddziałali na rozwój literatury polskiej w II połowie XX wieku.

9. Zbigniew Herbert- (1924-1998r.)

Urodził się i wychował we Lwowie. Studiował polonistykę, prawo, ekonomię, filozofię, malarstwo. Pracował m.in. w banku, muzeum, jako nauczyciel, publikował w prasie recenzje teatralne. Po 1956 roku zdobył uznanie, najpierw jako poeta, potem jako eseista. Zyskał możliwość wyjazdu za granicę , przebywał tam coraz częściej i dłużej, w kraju związał się ze środowiskami opozycyjnym wobec władz. Po 1981 roku wyjeżdżał z Polski już tylko na krótko. Surowo oceniał kompromisy zawarte po 1989 roku z byłymi komunistami. W jego poezji wszechobecne są motywy mitologiczne i nawiązujące do kultury śródziemnomorskiej oraz tematyka etyczna, często odczytywana w nawiązaniu do sytuacji z czasów PRL-u. Skupienie się na uniwersalnych wartościach, dbałość o formę, zawiązania kulturowe spowodowały, że twórczość Herbata umieszcza się w nurcie neoklasycyzmu.

10. Gustaw Herling-Grudziński- (1919-2000r.)

Urodził się w spolonizowanej rodzinie żydowskiej związanej z Kielcami. Podjął studia polonistyczne, w czasie okupacji wstąpił do konspiracji. Aresztowany, spędził dwa lata w sowieckich łagrach. Z armią Andersa walczył m.in. pod Monte Cassino. Po wojnie działał w kręgach emigracyjnych w Londynie, był redaktorem najważniejszego pisma polskiej emigracji paryskiej „Kultury”, współpracował z Radiem Wolna Europa. W 1955 roku osiadł w Neapolu. Był autorem opowiadań, wspomnień, esejów, recenzji. Przecież ponad 20 lat prowadził „Dziennik pisany nocą”.

11. Jarosław Iwaszkiewicz- (1894-1980r.)

Wychował się w Ukrainie, studiował prawo w Kijowie. W 1918 roku wyjechał do Warszawy, nawiązał współpracę z grupą literacką „Salamander”. W 1928 roku zamieszkał w Podkowie Leśnej. Pracował w Ministerstwie Spraw Zagranicznych, po wojnie stał się prominentnym działaczem Związku Literatów Polskich. Wydał kilkanaście tomików poezji, kilka dramatów i ponad 20 zbiorów opowiadań powieści, wiele jego utworów doczekało się ekranizacji.

12. Karol Wojtyła- (1920-2005r.)

Urodzi się w Wadowicach. W 1938 roku podjął studia polonistyczne w Krakowie. W okresie okupacji pracował fizycznie jako robotnik, żywo interesował się teatrem, w 1942 roku wstąpił do tajnego seminarium duchownego. Święcenia kapłańskie uzyskał w 1946 roku. Kontynuował studia teologiczne w Rzymie. Po powrocie do kraju w 1948 roku pracował z młodzieżą i był wykładowcą Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. W 1958 roku został mianowany biskupem, odegrał istotną rolę w obradach Soboru Watykańskiego II, w 1963 roku został arcybiskupem krakowskimi, a w 1967 roku kardynałem. W 1978 roku został wybrany na papieża i przybrał imię Jan Paweł II. Oprócz dokumentów kościelnych i traktatów naukowych napisała szereg poematów.

13. Tadeusz Konwicki- (1926-2015r.)

Urodził się i wychował w Wileńszczyźnie. W czasie II wojny światowej pracował na kolei, należał do AK. Po wojnie zamieszkał w Warszawie, podjął współpracę z krajową prasą, zaczął publikować recenzje literackie, reportaże, opowiadania, pisał scenariusze i był reżyserem filmowym i teatralnym. W latach 50. XX wieku zaliczany był do czołowych literatów socrealistycznych, ale stopniowo zaczął być identyfikowany z opozycją. Od 1976 roku publikował poza zasięgiem cenzury- jego „Kompleks polski” był pierwszą w Polsce powieścią wydaną w drugim obiegu wydawniczym. W latach XX wieku wycofał się z życia publicznego i działalności literackiej.

14. Hanna Krall- (ur.1937r.)

Urodziła się w Warszawie w rodzinie żydowskiej. Od 1955 roku współpraca z warszawskimi czasopismami, prowadziła wywiady, pisała reportaże i minipowieści. Ocalona od zagłady w czasie II wojny światowej, w swej twórczości wielokrotnie wracała do tematyki zagłady Żydów. Wywiad „Zdążyć przed Panem Bogiem” przyniósł jej światową sławę.

15. Ewa Lipska- (ur.1945r.)

Urodziła się w Krakowie. Jako poetka i felietonistka. Wydała ok. 30 tomików poetyckich. Należała do generacji Nowej Fali, dlatego jej początkowa twórczość jest zaangażowana społecznie i politycznie, potem jej poezja nabiera tonów osobistych, refleksyjnych. Najważniejsze utwory ukazująca się w latach 1967-1978 seria 5 tomików poetyckich. Wydała też prozę poetycką „Żywa śmierć”, przyjmującą formę luźnych zapisków chorego psychicznie pacjenta. W 2009 roku na rynku wydawniczym pojawiła się jej powieść „Sfer”, a w 2012 roku zbiór prozy poetyckiej w formie listów pt.:”Droga pani Schubert…” O rok później- „Miłość, droga pani Schubert…”

16. Czesław Miłosz- (1911-2004r.)

Urodził się w Szetejniach, niedaleko Kiejdan (obecna Litwa). Studiował w Wilnie, debiutował w 1930 roku, był wówczas związany z kręgami lewicy. W czasie II wojny światowej przebywał w Rumunii, w Wilnie, Warszawie i Krakowie. Po wojnie podjął pracę w dyplomacji jako attache kulturalny rządu polskiego, ale w 1951 roku porzucił ją i został na emigracji. Od 1960 roku przebywał w USA, wykładał na Harvardzie i Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, stopniowo zdobywał sławę jako poeta. W Polsce w tym czasie publikacja jego utworów była zakazana. W 1980 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla, mógł przyjeżdżać do kraju. W 1993 roku zamieszkał w Krakowie. Był płodnym autorem, pisał utwory poetyckie, powieści, eseje, zbiory łączące elementy liryki, prozy i dokumentu. Był także historykiem literatury i tłumaczem.

17. Sławomir Mrożek- (1930-2013r.)

Jeden z najwybitniejszych współczesnych dramaturgów. Początkowo był rysownikiem, pierwsze utwory literackie opublikował w 1953 roku, wkrótce zaczął pisać dramaty. W 1963 roku wyemigrował, mieszkał we Francji, USA, Włoszech, długo w Meksyku, w 1996 roku wrócił do Polski. Natomiast w 2008 roku przeniósł się na południe Francji. Jest autorem groteskowych opowiadań, powieści, felietonów i scenariuszy filmowych, najbardziej znany jest jednak jako dramatopisarz. Do codziennego języka trafiły zwroty „mrożkowski”, „jak z Mrożka”, oznaczające absurdy rzeczywistości.

18. Wiesław Myśliwski- (ur. 1932r.)

Ukończył polonistykę na KUL, pracował jako redaktor w czasopismach i wydawnictwach literackich. Debiutował w 1967 roku. Wydała około 10 powieści. Jest autorem trzech dramatów. Razem z Tadeuszem Nowakiem i Edwardem Redlińskim zaliczany jest do nurtu wiejskiego w literaturze współczesnej.

19. George Orwell- (1903-1950r.)

Właściwie Eric Arthur Blair. Angielski pisarz i publicysta pochodził z rodziny angielskiego urzędnika w kolonialnych Indiach. Od 1928 roku przebywał w Anglii. W latach 1936-1937 jako zadeklarowany socjalista uczestniczył po stronie republikańskiej w wojnie domowej w Hiszpanii, jednak groziła mu śmierć ze strony radykałów, odtąd stał się zdecydowanym przeciwnikiem stalinizmu. Jego najbardziej znane utwory to antytotalitarne powieści i autobiograficzna książka związana z hiszpańską wojną domową „W hołdzie Katalonii” był też autorem licznych felietonów i esejów oraz korespondencji wojennych.

20. Tadeusz Różewicz- (1921-2014r.)

Urodził się i wychował w Radomsku. W czasach szkolnych pisał i publikował utwory poetyckie. Podczas okupacji pracował zarobkowo i jednocześnie działał w konspiracji AK. Uczestniczył w walkach partyzanckich. Po wojnie poeta mieszkał w Częstochowie i w Gliwicach, w 1968 roku osiadl we Wrocławiu. Poezję wydane tuż po wojnie zapewniły mu uznanie w środowisku literackim, a sławę świetnego dramaturga przyniósł mu utwór „Kartoteka”. Ogółem wydał kilkadziesiąt zbiorów poezji, książkę „Matka odchodzi”, kilka zbiorów opowiadań i kilkanaście dramatów.

21. Isaac Bashevis Singer- (1904-1991r.)

Urodził się w rodzinie żydowskiego rabina niedaleko Nowego Dworu Mazowieckiego, jako Icek-Hersz Zynger. W dzieciństwie mieszkał między innymi w Radzyminie i Biłgoraju, a od 1923 roku w Warszawie, utrzymując się m.in. z tłumaczeń klasyki literatury europejskiej na język jidysz. Pisywał krótkie opowiadania. Pierwsza powieść wydał w 1935 roku, w tym samym roku zdecydował się na emigrację do USA. Współpracował z nowojorską prasą, wiele zawdzięczał bratu. Barwnie opisując odchodzący w przeszłość świat europejskich Żydów, stopniowo zdobywał sławę, a w 1978 roku otrzymał literacką Nagrodę Nobla.

22. Wisława Szymborska- (1923-2012r.)

Urodziła się w Bninie koło Poznania, ale ściśle związała się z Krakowem. Studiowała polonistykę i socjologię na Uniwersytecie Jagiellońskim, jednak musiała przerwać naukę. W 1931 roku przeprowadziła się do Krakowa, gdzie mieszka do dziś. Wykonywała pracę ilustratorskie i przez długie lata współpracowała z różnymi czasopismami literackimi, przede wszystkim z „Życiem Literackim”. Pierwszy zbór wierszy wydał w 1952 roku, wybitą pozycję w świecie literackim przyniósł jej tomik „Wołanie do Yeti” z 1957 roku. Od tego czasu co kilka lat wydaje nowy tomik wierszy, od 1968 roku pisała ponadto niepowtarzalne recenzje z przeczytanych przez siebie książek. W 1996 roku otrzymała literacką Nagrodę Nobla. Twórczość Szymborskiej bywa łączona z nurtem neoklasycyzmu.

23. Jan Twardowski- (1915-2006r.)

Niemal całe życie spędził w Warszawie. Pierwszy tomik poetycki wydał w 1937 roku, dwa lata po maturze. W czasie II wojny światowej był żołnierzem AK. W 1948 roku ukończył studia polonistyczne i w tym samym roku otrzymał święcenia kapłańskie. Przez wiele lat był redaktorem kościoła sióstr Wizytek w Warszawie. Pisał utwory krótkie, często żartobliwe, wykorzystujące stylistykę codzienności, niektóre kierowane pozornie do do dzieci, ale nieodmiennie z głębszym przesłaniem, istotnym i dla dorosłych. Popularność przyniosły mu tomiki. Rozpoczął nurt tzw. poezji kapłańskiej.

24. Stefan Wyszyński- (1901-1981r.)

Urodził się w Zuzeli nad Bugiem jako syn organisty. W 1924 roku otrzymał we Włocławku święcenia kapłańskie, na KUL-u uzyskał doktorat, pracował jako wikary, redaktor „Ateneum Kapłańskiego”, prowadził uniwersytet robotniczy. W czasie II wojny światowej był kapelanem Grupy AK „Kampinos”. W 1946 roku został biskupem lubelskim, a już dwa lata później był arcybiskupem metropolitą warszawsko-gnieźnieńskim i prymasem Polski. Trzy lata był więziony. Wiele zrobił dla umocnienia wiary narodu m.in Śluby Jasnogórskie 1956, obchody tysiąclecia chrztu Polski 1965-1966. Dużo też zrobił dla umocnienia kościoła i pojednania polsko- niemieckiego np. orędzie biskupów polskich do biskupów niemieckich w roku 1965. Często określany przydomkiem „Prymas Tysiąclecia”. Od 1989 roku trwa proces beatyfikacyjny Stefana Wyszyńskiego.

25. Adam Zagajewski- (1945-2021)

Urodził się w Lwowie, ale jego rodzina po zakończeniu wojny musiała się przenieść do Gliwic. Studiował psychologię i filozofię. Był poetą pokolenia 68, Nowej Fali- ugrupowania krytykującego ówczesny porządek społeczny i stan kultury. Związany był z opozycją demokratyczną dlatego od 1975 roku jego twórczość została objęta zakazem druku. Współpracował z niezależnym ruchem literackim. W 1982 wyjechał do Paryża, potem co USA. Do Polski wrócił w 2002 roku. Pierwsze dwa tomiki jego poezji „Komunikat” i „Sklepy mięsne”, zawierały wiersze nowofalowe utrzymane w tonie publicystycznej interwencji. Pierwszy tomik emigrancki „Oda do wielości” wprowadziła do jego wierszy tematykę refleksyjną. Pojawia się ona w kolejnych zborach jego liryków. Tomik „Pragnienie” i „Ateny” nominowane były do nagrody Nike, podobnie jak zbiór esejów „W cudzym piekle”. Od wielu lat Zagajewski wymieniany jest wśród poetów mających szansę na literacką Nagrodę Nobla.