Epoka literacka renesans

Czas na prawdziwe pog艂臋bienie wiedzy! Pe艂na wersja opracowa艅 w PDF to nie tylko sucha teoria, ale r贸wnie偶 kompleksowe spojrzenie na epok臋 renesans, kt贸ra w pe艂ni pomo偶e Ci przygotowa膰 si臋 do matury. W przypadku pyta艅 lub w膮tpliwo艣ci zach臋camy do kontaktu.

Czas trwania epoki literackiej renesans

  • We W艂oszech epoka renesans rozpoczyna si臋 w XIV wieku i trwa do pocz膮tk贸w wieku XVI.
  • W krajach p贸艂nocnoeuropejskich epoka trwa od ko艅ca wieku XV do ko艅ca wieku XVI, a nawet lat trzydziestych XVII wieku.

Wydarzenia, kt贸re wi膮偶膮 si臋 z pocz膮tkiem epoki renesans

  • Zdobycie Konstantynopola przez Turk贸w w 1450 roku, kt贸re spowodowa艂o wyjazd uczonych do W艂och.
  • Wynalezienie druku przez Jana Gutenberga w 1450 roku, dzi臋ki czemu pogl膮dy zawarte w ksi膮偶kach mog艂y si臋 szybko rozpowszechnia膰.

Odkrycia geograficzne epoki

  • Odkrycie Ameryki przez Kolumba w 1492 roku, kt贸re przyczyni艂o si臋 do zmiany postrzegania 艣wiata.
  • Odkrycie drogi morskiej do Indii 鈥 dokona艂 tego Vasco da Gama 鈥 rok 1498.
  • Op艂yni臋cie Ziemi w latach 1519 鈥 1522 鈥 wyprawa Ferdynanda Magellana by艂a ostatecznym dowodem na jej kulisto艣膰.

Pochodzenie nazwy epoki

Nazwa epoki pochodzi od francuskiego s艂owa renaissance 鈥 odrodzenie.

Gatunki literackie w epoce

  • Fraszka (frasca) 鈥 ga艂膮zka, drobiazg. To kr贸tki utw贸r liryczny, zazwyczaj rymowany lub wierszowany o r贸偶norodnej tematyce, cz臋sto humorystycznej lub ironicznej (satyrycznej). Posiada puent臋.
  • Epigramat 鈥 kr贸tki utw贸r poetycki w formie aforyzmu, wywodz膮cy si臋 z napis贸w informacyjnych w staro偶ytnej Grecji zamieszczanych na grobach, pomnikach lub ofiarach wotywnych. Tekst inskrypcji kr贸tki, przewa偶nie dwuwierszowy, pisany dystychem elegijnym.

Tematyka renesansu

Tematyka epoki renesansu jest dworska, filozoficzna, polityczno 鈥 spo艂eczna, a tak偶e wiejska.

Typowy bohater renesansu

  • B艂azen, frant 鈥 psotny, przekorny, sprytny, prostak z pozoru.
  • Szlachcic, ziemianin 鈥 wolny, gospodarny, zaanga偶owany w sprawy kraju, pobo偶ny, wiod膮cy uczciwe, spokojne 偶ycie.

Typ autora w epoce

  • Indywidualno艣膰 tw贸rcza 鈥 s艂awny, g艂贸wny nad t艂umem, zna sw膮 warto艣膰.
  • Poeta doctus 鈥 bawi, wzrusza, uczy, tworzy pod wp艂ywem natchnienia.

Has艂a wyst臋puj膮ce w renesansie

  • Ad fontes ! 鈥 od 藕r贸de艂 (antycznych, biblijnych).
  • Nic co ludzkie nie jest mi obce.

Postrzeganie 艣wiata, Boga i ludzi

  • 艢wiat traktowano jako dzie艂o stworzone dla cz艂owieka przez wszechmocnego, sprawiedliwego i dobrego Boga.
  • D膮偶ono do odnowy 偶ycia religijnego oraz do dyskusji o prawach wiary i reformach w instytucji ko艣cio艂a.
  • Za pocz膮tek reformacji przyjmuje si臋 wyst膮pienie Marcina Lutra z 1517 roku.
  • Zwolennik贸w Lutra nazwano protestantami.

Najwa偶niejsi filozofowie

Erazm z Rotterdamu 鈥 autor dzie艂a 鈥濸ochwa艂a g艂upoty鈥, wytyka艂 warstwom spo艂ecznym uprzywilejowanym zak艂amanie, g艂osi艂 konieczno艣膰 pokoju mi臋dzy religiami chrze艣cija艅skimi (irenizm).

Poj臋cia zwi膮zane z epok膮

  • Antropocentryzm 鈥 cz艂owiek i ludzkie sprawy w s膮 centrum zainteresowa艅 my艣liciela.
  • Indywidualizm 鈥 ka偶dy cz艂owiek jest uznany za dobro niepowtarzalne i odr臋bne. Erazm wprowadza w ten spos贸b na nowo do filozofii poj臋cie jednostki.
  • Tolerancja 鈥 prawem cz艂owieka jest dochodzenie samemu do prawdy, nie wolno narzuca膰 mu wbrew jego woli 偶adnych gotowych rozwi膮za艅.

Architektura, malarstwo i rze藕ba

  • Sztuk臋 ceniono bardzo wysoko, dlatego zamo偶ni mieszczanie artyst贸w otaczali opiek膮 (mecenat).
  • Arty艣ci przestali by膰 anonimowi.
  • Dzi臋ki swym dzie艂om arty艣ci chcieli zapewni膰 sobie nie艣miertelno艣膰.
  • Pr膮d artystyczny odwo艂uj膮cy si臋 do osi膮gni臋膰 Staro偶ytnych Grek贸w i Rzymian nosi nazw臋 klasycyzmu.
  • Nast膮pi艂 rozw贸j budownictwa 艣wieckiego: budowano pa艂ace miejskie, kamienice mieszcza艅skie, ratusze 鈥 co mia艂o zwi膮zek z rozwojem miast.

Wybitni arty艣ci renesansu

  • Leonardo da Vinci 鈥 malarz, badacz natury, matematyk, in偶ynier, wynalazca. Do jego najs艂ynniejszych obraz贸w nale偶膮: 鈥濷statnia wieczerza鈥, 鈥濵ona Liza鈥, 鈥濪ama z 艂asiczk膮鈥.
  • Rafael Santi 鈥 malarz s艂yn膮cy przede wszystkim z obraz贸w przedstawiaj膮cych Madonny z Dzieci膮tkiem 鈥濵adonna Syksty艅ska鈥, 鈥濵adonna ze szczyg艂em鈥.
  • Micha艂 Anio艂 Buonarotti 鈥 malarz, rze藕biarz, poeta. Jego dzie艂em s膮 m.in. freski z Kaplicy Syksty艅skiej w Watykanie oraz plan tamtejszego ko艣cio艂a 艣w. Piotra. Do najs艂ynniejszych rze藕b Micha艂a Anio艂a nale偶膮: 鈥濪awid鈥, 鈥濸ieta鈥, 鈥濵oj偶esz鈥.

Najwa偶niejsze zabytki sztuki renesansowej w Polsce

  • Kaplica Zygmuntowska na Wawelu oraz dziedziniec Zamku Wawelskiego.
  • Niekt贸re kamieniczki przy Rynku G艂贸wnym w Krakowie.

Podobaj膮 Ci si臋 podobne tre艣ci?

Zapisz si臋 do naszego newslettera i zdob膮d藕 -20% zni偶ki na wszystkie opracowania! Wysy艂amy tylko warto艣ciowe tre艣ci dotycz膮ce matury z j臋zyka polskiego!

Kupon rabatowy -20%

Wykorzystaj -20% zni偶ki na wszystkie opracowania!聽

JPMATURA-20